Bu yazı 14 Eylül 2020 tarihinde gerçekleştirilen Türkiye-Tacikistan Interconnected Business Toplantısı’nda vurgulanan önemli noktaları aktarmak amacı ile toplantı notlarından faydalanılarak yazılmıştır. Toplantı, DEİK Türkiye-Tacikistan İş Konseyi Başkanı Cihangir Fikri Saatçioğlu moderatörlüğünde, iki ülkenin yetkilileri ve 200 iş insanın katılımı ile online gerçekleşmiştir.

Bu yazıda Türkiye ve Tacikistan arasındaki ticari ilişkiler, Tacikistan’da iş yapılabilecek potansiyel sektörler, iki ülke yetkililerin Tacikistan’daki ticaret fırsatları hakkında önerilerini ve öngörülerini bulabilirsiniz. Keyifli okumalar diliyorum.

Türkiye ve Tacikistan Ticari İlişkileri

Tacikistan ve Türkiye arasındaki ilişkilere baktığımızda, iki ülke arasında güvene dayalı bir ilişki mevcuttur. Türkiye Cumhuriyeti ile ilişkilerin geliştirilmesi hususunun Tacikistan’ın öncelikli dış politikalarından olması ve Türkiye’nin uluslararası arenada Tacikistan’ın önemli bir müttefiki olması bu ilişkileri her geçen gün sağlamlaştırmaktadır. 2019 yılında ülkemizin Tacikistan’a ihracatı 143 milyon dolar olurken Tacikistan’dan ithalatımız da 131 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu verilerle Türkiye, 2019 yılında Tacikistan’ın en fazla ihracat yaptığı ülke ve ayrıca Tacikistan’ın en fazla ithalat yaptığı 5. ülke olmuştur. İkili ticaret hacmimiz 2020’nin ilk üç çeyreğinde, önceki yılın aynı dönemine nazaran 38 milyon düşerek 208 milyon dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.

İki ülkenin yetkilileri de mevcut ticaret hacminin ikili ilişkilerimizin gerçek potansiyelini yansıtmadığı konusunda hemfikirdir.

Tacikistan’daki Ticari Fırsatlar ve Sektörler

Tacikistan’da iş yapma ortamının uluslararası standartlarda olduğu vurgulanmaktadır. Dinamik bir yapıya sahip olan ülke, gün geçtikçe ticari açıdan gelişmektedir. Dünya Bankasının İş Yapma Kolaylığı 2020 Listesi’nde Tacikistan’ın bir önceki yıla göre 20 sıra yukarı çıkmış olması bu hususta önemli bir göstergedir. Ayrıca, Tacikistan’ın 3.5 milyar nüfusa açılan bir kapı olarak görülmesi yetkililerce vurgulanmıştır. Özellikle Çin, Hindistan, Afganistan, Pakistan ve Orta Asya ülkeleri bu kapsamda değerlendirilebilir.

Tacikistan’da 5 Serbest Ekonomik Bölge oluşturulmuş ve bu bölgelerde gerekli altyapı hazır durumdadır. Serbest Ekonomik Bölgeler özel statüye sahiptir ve Tacikistan devleti tarafından desteklenmektedir. Bu bölgeye ithal edilen ürünler gümrük vergisinden muaftır. Bu bölgelerde faaliyet gösterecek firmalar gelir vergisinden de muaf olacaklardır. Bu bölgelerde Türk şirketlerinin kurulması için Tacik yetkililerce çağrı yapılmaktadır.

Toplantıda iki ülke yetkililerinin Tacikistan’da iş yapılmasının uygun olacağını vurguladıkları sektörler aşağıdaki gibidir:

  • Tarım
  • Gıda
  • Tekstil
  • İnşaat
  • Enerji

Toplantıda iki ülke yetkililerinin Tacikistan’a ihracatın uygun olacağını vurguladıkları potansiyeli yüksek ürün grupları aşağıdaki gibidir:

  • Demir-çelik
  • Motorlu Taşıtlar
  • Ağaçtan yonga levha
  • Ayçiçek tohumu
  • Gıda işleme ve paketleme
  • Tekstil ürünleri
  • Beyaz eşya
  • Tarım ekipmanları
  • Deri işleme
  • Halı

Türkiye’nin bu ürünlerde dünyaya kaliteli ve uygun fiyatlı ürün arz ettiği, ancak bu ürünlerde Tacikistan’a ihracatın potansiyelinin oldukça gerisinde kaldığı vurgulanmıştır.

Tacikistan dünyanın en büyük hidroenerji potansiyeline sahip ülkeler arasındadır ancak günümüzde potansiyelinin sadece yüzde %2’sini kullanmaktadır. Petrol ve doğalgaz rezervleri açısından da zengin olan Tacikistan’a Türkiye’nin bu konuda know-how ihracı yapacak konumda olduğu görülmektedir. Ayrıca Tacikistan yetkilileri HES barajı kurma hedeflerini Türk yetkililerle birlikte yürütmek istediklerini belirtmişlerdir.

Tacikistan’ın Dijital Ekonomi Talebi

Tacikistan’ın işbirliği yapmak istediği diğer bir alan ise dijital ekonomidir. Tacikistan tarafı bu konuda bir çalışma başlattığını ve bir sonraki Karma Ekonomi Komisyonu (KEK) toplantısında bir taslak çalışma yapılarak Türkiye’ye sunulacağını vurgulamıştır. Bu alanda Türk şirketlerinin şimdiden konumlanmaları etkili sonuçlar doğurabilir.

Bu toplantının DEİK ve Tacikistan Ticaret ve Sanayi Odası tarafından gerçekleştirilecek diğer etkinlikler için güçlü bir temel oluşturacağı temennisi karşılıklı beyan edilmiştir. Umuyoruz ki iki ülke, gerçek potansiyeli doğrultusunda ticari bir ivme yakalayacaktır.