9.07.2020 tarihinde T.C. Cidde Ticaret Müşaviri tarafından düzenlenen ”İhracatçımız Soruyor, Ticaret Müşavirlerimiz Anlatıyor” isimli webinara katılarak Suudi Arabistan Ataşesi Oğuz Korkmaz’dan Suudi Arabistan pazarı ve ihracatımıza dair değerli bilgiler edindim.

Bilhassa küresel ticaretin hassaslaştığı pandemi gündeminde, Suudi Arabistan pazarına ilgisi olan tüm paydaşlarımızın bu bilgilerden faydalanabilmesi için webinarda aldığım notları yayınlıyorum. Bu vesileyle de Suudi Arabistan Ataşesi Sayın Oğuz Korkmaz’a teşekkür ederim.

Suudi Arabistan Pazarına Giriş

Gümrük ithalat vergilerinde ciddi artış oldu.

Umre ve Hac turizminin ülke ekonomisinde çok önemli bir yeri vardı, aynı zamanda sanayinin pek çok çarkına da destek oluyordu. Yasağın gelmesi ve petrol fiyatlarındaki düşüş, ülke ekonomisine ciddi darbe vurdu.

Her şeye rağmen ülkenin tüketen ve dışarıya bağımlı bir ekonomisi var.

Arap Emirlikleri bölgesinin %50 GDP’si Suudi Arabistan’ dan sağlanıyor.

2020 içerisinde totalde %6.8 daralma bekleniyor, ülke nüfusu 34 milyon civarında (bölgenin en büyüğü), işsizlik oranı % 5.7 .

Üretim, ihracat, genel anlamda gelirin ciddi bir kısmı petrole bağlı. Dolayısıyla petrol fiyatlarındaki değişimlerden ülke dinamik olarak çok etkileniyor. Rusya ile aralarındaki çekişmeden dolayı petrol fiyatlarında ciddi bir düşüş var.

2020 yılındaki bütçe (1.çeyrek) gerçekleşmesi – %9.1. Hiçbir zaman bu kadar yüksek bütçe açığı verilmemişti. Ki bu henüz ilk çeyreğe ait. Yılın 2. yarısında da ciddi bir açık yaşanacak. İhracatın %28 i petrolden geliyor. Petrol fiyatları 72 Dolar olmalı, bu sayının altında olunca ekonomi direkt etkileniyor.

Pandemiden ciddi boyutta etkilenildi. Ülkede 220 bin civarında pozitif vaka bulunurken hayatını kaybedenlerin sayısı 2 binin üzerinde. Sokağa çıkış ve pek çok yasak kademeli olarak gevşetildi. Şu anda ise neredeyse tüm yasaklar kaldırıldı. Bununla birlikte tarifeli uçaklar ile halen ülkeye girilip çıkılamıyor. Yasakların kaldırılması için şu anda öngörülen tarih 1 Ağustos.

Pandemide kurumlara destek için ise 220 milyar SAR lık ( 53 milyar Dolar ) bir bütçe ayrıldı.

Şu an KDV oranı %15 ( daha önce %5 idi ). Aynı şekilde pek çok ürünün gümrük vergisine 20 Haziran’dan sonra artış getirildi.

Kamu çalışanlarına yapılan mevcut yardım kesildi.

SWOT

Güçlü yönü

  • Ülkenin en güçlü yanı petrol rezervleri.
  • Bölgedeki en büyük ekonomi.
  • Teknolojik altyapısı kuvvetli, özellikle bu alanda İngiltere ve ABD ile iletişimi güçlü.

Zayıf yönü

  • Petrole bağımlı olmaları.
  • İş yapma kültürleri.

Fırsatları

  • Vizyon 2030 projesi ile ekonomide petrole bağımlılıktan kurtulabilir.
  • Ekonominin uzun vadede ithalata bağımlı olması — bu Türkiye için büyük fırsat.
  • Politik olumsuzluklara rağmen Türk Malı algısı Suudi Arabistan’da çok yüksek. Mesela TR dizileri yayından kalktı, ancak Netflix gibi platformlar üzerinden halen en fazla izlenen diziler TR dizileri .

Tehditler

  • Pandemi dolayısıyla kısa vadede ortadan kalkmayacak gibi duruyor.

Dış Ticaret Politikası

  • Serbest ticaret anlaşması bulunmuyor. Bazen bu anlaşmalardan sapmalar olabiliyor.
  • 20 Haziran itibariyle pek çok ürüne ilave gümrük vergisi getirildi.
  • Yaklaşık 400 milyar Dolarlık dış ticaret hacmi bulunuyor.
  • TR , Suudi Arabistan’ın önemli dış ticaret partnerlerinden. İki ülke arasında dengeli bir ihracat mevcut.
  • 2019 yılında ihracatımız %25 arttı. Aynı zamanda ihracatımızı en fazla arttırdığımız ülke.
  • 2020 Ocak-Mayıs arasında ise ihracatımız %24 oranında azaldı (pandemi).
  • En fazla ihracat yaptığımız 15. ülke .
  • Mart – Nisan – Mayıs aylarında ülke neredeyse tamamen kapalıydı, bu dönemde ekonomileri durma noktasına geldi.
  • Haziran’da ise Suudi Arabistan’a ihracatımız %40.8 oranında artış gösterdi. Umut verici bir tablo.

Artış kaydedilen ihraç ürünlerin ilk sıralamaları

  1. Hububat, bakliyat, yağlı tohumlar,
  2. Demir ve demir dışı metaller ,
  3. İklimlendirme,
  4. Mobilya.

Gümrüklerde TR ürünlerinin bekletilmesi, diğer menşeili ülkelere göre daha fazla. Ancak pandemiyle birlikte, gümrüklerdeki işlemler hızlandırıldı. Tedarik zincirindeki döngünün devamlılığı, ülke için de önem arz ediyor. Yine de en kötü senaryoda 3-4 haftalık bir bekleme söz konusu olabiliyor. Burada raf ömrü kısa olan ürünler tabii ki direkt etkileniyor.

E-ürün kayıt sistemi olan saber.gov.sa platformunda kayıt yapılmazsa ürün gümrükten çıkamıyor.

SASO (ürünlerin uygunluk belgesi) ise ortalama 3-4 günde çıkıyor. Bu belgede ülke ayrımı yok, tüm ülkeleri kapsıyor.

SFDA’de tedarikçi değiştirildiği zaman belgenin tekrar çıkarılması gerekiyor.

Tarife dışı engeller çıkabiliyor. Bu noktada profesyonel danışman firmalarından hizmet almakta fayda var.

Tüm dünyada olduğu gibi Suudi Arabistan’da da yerelcilik ve korumacılık politikaları artırılıyor. Yerel iş ortakları daha fazla önem arz ediyor.

Just in time ( 0 stokçuluk), pandemi tablosunda uzun bir süre gerçekçi olamayacak, yerine just in case daha söz konusu.

Her anlamda her konuda dış görünüşe çok önem veren bir ülke. Dolayısıyla ambalajlama ve paketleme konusu çok önemli, alım tercihlerini ciddi ölçüde etkiliyor.

Pandemiyle birlikte doğal ve organik ürünlere talep arttı.

İnternet ve sosyal medya kullanımı

Nüfus yaklaşık 34 milyon. 30 milyon kişi aktif internet kullanıcısı ve 23 milyonu da aktif sosyal medya kullanıcısı. Ürünlerin tanıtımı ve ihracat açısından ülkedeki sosyal medya kullanımından faydalanmak gerekiyor.

E-ticarette özellikle; elektrik cihazları, moda, gıda ve kişisel bakım üst sıralarda. Bu sitelerin kullanımındaki ciddi artış ve artan potansiyeli nedeniyle bakanlık tarafından teşvikler yapılıyor.

İş çevrelerinde dikkat edilmesi gerekenler

TR menşeili ürünler gümrüklerde daha hassas bir konumda olabiliyor, temkinli olunmalı. Sağlanacak belgeler konusunda dikkatli olunmalı.

Cuma ve Cumartesi tatil günleridir. Cuma aile günüdür, iş ilişkilerinde dikkat edilmesi gerekir.

Ticaret Bakanlığı Destekleri

İhracatçı olmayanlara dahi çeşitli destekler de sunuluyor. (hepsine kolaydestek.gov.tr den ulaşılabilir)

Pandemi nedeniyle fuarlar yapılmıyor malum. Sanal fuarlarda faaliyet başına %50 oranında destek sağlanıyor.

E-ticaret sitelerine üyelik harcamalarında % 80 ila 60 oranında destekler mevcut.

Faydalı linkler ( akademi.ticaret.gov.tr / eticaret.gov.tr )

Katılımcılardan sorular ve birtakım çıktılar.

NEON projesi bilgilendirmesi?

Kızıldeniz’ in yukarısında kalan bir bölgede yeni bir Dubai/Silikon Vadisi gibi bir alan yaratılmak isteniyor. 500 milyar Dolarlık bir proje. Türk ihracatçılara ciddi faydası olacak. Petrol fiyatlarındaki düşüş bunu her ne kadar etkilese de bu projeye yönelik çeşitli adımlar atılmaya başlandı.

Sanal fuarlara bakış açısı?

Henüz SA’da yapılmadı. Yakın zamanda yapılacak. Yüz yüze görüşmenin tadını vermeyecek ancak nihayetinde böyle bir trend var ve şu senaryoda ilerleyen süreçte illa ki genişleyecek.

Uçuşlar ne zaman başlayacak?

Henüz resmi bir açıklama yapılmadı. 1 Ağustos dile getiriliyor, ancak tamamen duyumlar üzerine, henüz net değil. Hac organizasyonu bekleniyor, bu tarihten önce de girş-çıkış uçuşların olması beklenmiyor.

musaviredanisin.ticaret.gov.tr

Vizyon 2030 projesinin akıbeti, güncellemeler ?

Kızıldeniz önemli bir proje, veliahtın çok önemsediği bir proje. Askıya alınmadı, sadece pandemi nedeniyle ara verildi, bir şekilde bir takım çalışmalar hali hazırda sürdürülüyor. 2030 olmaz da 2040 olur. Yavaş ta olsa tamamlanacaktır.

  • SASO belgesi ürünlerin uygunluk belgesi. TSE ile bu konuda iletişimi geçilip bilgi alınmasında fayda var.
  • Siyasi gerginlikler ve spekülasyonlara rağmen iki ülke arasında 6 milyar Dolarlık bir ihracat akışı var.
  • Ev tekstili ve mobilya ihracatına çok açık bir pazar. Seramik konusunda da keza öyle.

SA dünyada en fazla savunma sanayisi harcaması yapan ülkelerinden biri.

SASO belgesinde başvuruyu SA’daki alıcının yapması gerekiyor. Burada yine de her iki taraf koordineli hareket eder.