Türkiye'nin ihracat stratejisinin en prestijli ve katma değer odaklı bileşeni olan TURQUALITY®, firmaların sadece finansal olarak desteklenmesini değil, aynı zamanda kurumsal dönüşümlerini tamamlayarak küresel birer "marka" olmalarını hedefler. TURQUALITY programı 23 Kasım 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve uluslararası pazarlarda güçlü ve sürdürülebilir markalar yaratma hedefiyle tasarlanmıştır. Program, Türkiye’nin küresel marka stratejisinin uzun vadeli bir bileşeni olarak Türk markalarının dünya çapında güçlü ve saygın konumlar elde etmesini hedefleyen bir devlet desteğidir. 

TURQUALITY destekleri, Ticaret Bakanlığının web sayfasında yayınlanan 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar ve bu karara bağlı Marka ve Turquality Desteklerine İlişkin Genelge çerçevesinde tanımlanmıştır. Bu makalede, ilgili karar ve genelge kapsamında verilen destekler 2026 yılı mali güncellemeleri doğrultusunda ele alınmıştır. Bununla birlikte makalede, Marka ve TURQUALITY destekleri arasındaki temel farklar ve bu  programlara ilişkin başvuru kriterleri hakkında  bilgilere de yer verilmiştir. 

Marka ve Turquality Programı arasındaki Temel Farklar Nelerdir?

TURQUALITY® programı, klasik ihracat desteklerinden ayrılarak "markalaşma" olgusuna odaklanır. Programın amacı; şirketlerin uluslararası pazarlarda kendi markalarıyla global bir oyuncu olabilmeleri için gerekli olan kurumsal altyapıyı oluşturmak, ürünlerinin yurt dışında tutundurulmasını sağlamak ve "Türk Malı" imajını güçlendirmektir. Program, firmaların markalaşma yolculuğunda bulundukları aşamaya göre kurgulanmış ve hiyerarşik olarak birbirini takip eden iki farklı destek programından oluşur: Marka Destek Programı ve TURQUALITY® Destek Programı.  Marka Destek Programı, Turquality'ye giriş biletini almak için 4 yıllık bir "hazırlık kampı" iken; TURQUALITY®, global pazarlarda kalıcı olmak isteyen firmalar için tasarlanmış, performansa dayalı, çok daha yüksek bütçeli ve uzun vadeli bir "stratejik ortaklık" modelidir. İki program arasındaki temel farklar aşağıda maddeler halinde sunulmuştur. 

1. Temel Amaç ve Misyon Farkı

Marka Destek Programı (Turquality’ye Hazırlık): Bu programın temel amacı, ihracat potansiyeli olan ancak henüz global bir marka statüsüne ulaşmamış firmaları Turquality'ye hazırlamaktır. Mevzuatta, "Turquality destek programına hazırlayan destek programı" olarak tanımlanır. Burada firmaların kurumsal altyapılarını tamamlamaları ve markalaşma bilincini oluşturmaları hedeflenir.

TURQUALITY® Destek Programı (Global Oyuncu Yaratma): Bu program, kurumsal altyapısını tamamlamış, global pazarlarda rekabet edebilecek seviyeye gelmiş markalar içindir. Amaç, Türk markalarının uluslararası pazarlarda "olumlu Türk malı imajı" oluşturarak global oyuncu olmalarını sağlamaktır.

2. Destek Süresi ve Yapısı (En Kritik Fark)

İki program arasındaki en keskin teknik ayrım, desteklerin süresinde ve hedef pazar mantığında ortaya çıkar.

Marka Destek Programı:

• Sabit Süre: Marka destek programına alınan firmalar için destek süresi 4 yıl ile sınırlıdır.

• Tek Pota: Firmanın tüm faaliyetleri bu 4 yıllık süre zarfında desteklenir. Süre bitiminde firma Turquality programına geçemezse destekleri sona erer.

TURQUALITY® Destek Programı: 

• Hedef Pazar Bazlı Süre: Turquality'de "hedef pazar" mantığı esastır. Tanıtım, kira ve dekorasyon gibi harcamalar, firmanın belirlediği ve Bakanlığın onayladığı her bir hedef pazar için 5 yıl boyunca desteklenir. Firma yeni bir hedef pazar belirlediğinde o ülke için 5 yıllık süre sayacı yeniden başlar. (Bakanlık onayıyla).

• Kurumsal Altyapı Süresi: Firmanın genel merkezine yönelik (hedef pazardan bağımsız) danışmanlık ve istihdam destekleri, programdaki ilk 5 yıl için verilir.

3. Finansal Üst Limitler (2026 Yılı Verileri)

Turquality programı, daha gelişmiş firmaları hedeflediği için finansal limitleri Marka programının yaklaşık iki katıdır.

• Yıllık Toplam Destek Limiti:

    ◦ Marka Destek Programı: 2026 yılı için yıllık 246.634.310 TL.

    ◦ TURQUALITY® Programı: 2026 yılı için yıllık 493.271.347 TL.

4. Performans Yönetimi ve Süreklilik

Turquality programı, dinamik bir performans sistemine sahiptir ve performans& hedef pazar odaklı süre uzatımı mümkün olabilirken, Marka programında süre uzatımı mümkün değildir.

• Marka Programı: 4 yıllık süre kesindir. Bu sürenin sonunda firmanın performansına bakılarak ya Turquality ligine yükselir ya da mezun olur. (destek kesilir)

• Turquality Programı: Her 5 yılın sonunda firma detaylı bir performans değerlendirmesine tabi tutulur.

    ◦ Performansı yeterli bulunan firmaların destek süresi uzatılır.

    ◦ Performansı düşük bulunanların destek oranı %50'den %40'a, düşüş devam ederse %25'e indirilir ve sonunda programdan çıkarılabilir.

5. Geçiş Hükümleri (Mahsup İşlemi) ve Diğer Hükümler

Marka programından Turquality programına geçiş mümkündür ve teşvik edilir. Ancak burada önemli bir "mahsup" (düşüm) kuralı vardır:

• Marka destek programında geçirilen süre, Turquality programına geçildiğinde kurumsal altyapı ve istihdam desteklerinin süresinden düşülür.

Örneğin; Marka programında 3 yıl kaldıktan sonra Turquality'ye geçen bir firma, Turquality kapsamındaki kurumsal altyapı (danışmanlık, İK) desteklerinden 5 yıl yerine sadece 2 yıl (5-3=2) daha yararlanabilir. Ancak hedef pazar bazlı tanıtım ve kira destekleri için her ülke özelinde 5 yıllık süre hakkı kazanır.

• Turquality'de "süresiz destek" yoktur; "performansa dayalı süresiz program üyeliği" vardır. Destekler, firmanın belirlediği ve Bakanlığın onayladığı her bir hedef pazar (ülke) özelinde 5 yıl ile sınırlandırılmıştır.

Örneğin, Almanya pazarını hedef pazar seçtiyseniz, Almanya’daki mağaza kiranız veya reklamlarınız sadece 5 yıl desteklenir. 5 yıl bittiğinde o ülke için destek kapanır. Ancak firmanız programda kalmaya devam ettiği sürece, yeni bir hedef pazar (örneğin Güney Kore) belirleyip o pazar için sıfırdan 5 yıllık bir destek süresi başlatabilirsiniz.

• Turquality'de performansınız iyiyse sistemde kalır, yeni ülkeler açarak destek sürecini dinamik olarak devam ettirirsiniz; ancak aynı mağazanın kirasını 10 yıl boyunca devletten alamazsınız. 

Önemli İstisna: "Uzak Ülkeler Stratejisi" kapsamında bir defaya mahsus süreyi yeniden başlatma hakkı bulunmaktadır. 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar ve ilgili Genelge hükümleri uyarınca, Uzak Ülkeler Stratejisi veya İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkeler arasından Bakanlıkça belirlenen pazarlar için destek süresinin bir defaya mahsus olmak üzere sıfırlanarak yeniden başlatılması mümkündür. Mevzuatın "Geçici Madde 4" hükümleri çerçevesinde bu süreçte uygulama, firmanın bulunduğu duruma göre üç farklı senaryoda gerçekleşir:

• Halen Desteklenen veya Süresi Biten Turquality/Marka Firmaları: Eğer firmanızın Turquality veya Marka Destek Programı kapsamında bu ülkelerdeki hedef pazar süresi sona ermişse veya halen devam ediyorsa, bu pazarlar için 5 yıllık süre sayacı bir defaya mahsus olmak üzere yeniden başlatılır.

• Marka Programından Mezun Olup Turquality'ye Geçenler: Marka Destek Programı süresini tamamlamış ve destek kapsamı dışında kalmış bir markanız varsa; bu markanın TURQUALITY® programına kabul edilmesi şartıyla, söz konusu ülkelerdeki hedef pazar süresi, Turquality'ye giriş tarihi itibarıyla yeniden başlatılır.

    ◦ Önemli Not: Bu geçiş hakkından yararlanabilmek için markanın 31 Aralık 2026 tarihine kadar Turquality programına kabul edilmesi gerekmektedir.

• Birim Kira Desteği Alanlar (Madde 11): Turquality dışında, genel ihracat destekleri kapsamında "Birim Kira Desteği" (Madde 11) kullanan ve bu ülkelerde süresi biten veya devam eden şirketler için de süre bir defaya mahsus yeniden başlatılır.

 Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Bir Defaya Mahsus Hak: Bu süre uzatımı/yeniden başlatma işlemi her bir ülke için sadece bir kez uygulanır.

• Destek Limitleri: Süre yeniden başlatılsa da, hesaplanacak destek üst limitlerinde, firmanın o güne kadar bu karar kapsamında kullandığı destek miktarları mahsup edilir (düşülür).

• Mevcut Hedef Pazarlar: Süreç, Genelgenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla (veya ilgili Karar değişikliği tarihiyle) başlar. Ödeme belgesi tarihi bu tarihten sonra olan harcamalar yeni süre kapsamında değerlendirilir.

Marka veya Turquality Programına Başvurmak için Gerekli Kriterler Nelerdir?

2026 yılı rehberine göre programa dahil olmak isteyen şirketlerin belirli ihracat ve marka tescil kriterlerini karşılaması gerekmektedir.

İhracat Performansı: Programa başvuracak şirketin, ihraç kayıtlı satışları ve organik bağı bulunan şirketleri dahil olmak üzere son 3 takvim yılında ihracat yapmış olması şarttır. Başvuru tarihi itibarıyla son 3 yıllık ortalama ihracatının en az 3.000.000 ABD Doları olması gerekmektedir. İstisnai olarak, başvuru tarihinden önceki son 1 yıl içerisinde 10.000.000 ABD Doları ihracat yapan şirketlerde 3 yıllık ortalama şartı aranmaz. Ayrıca 87. fasılda üretim yapan veya elektrikli akıllı cihazlar üreten teknoloji şirketleri için ihracat alt limiti şartı uygulanmamaktadır.

Marka Tescili: Başvuru yapılacak markanın Türkiye’de tescilli olması ve başvuru tarihinden en az 1 yıl önce alınmış, Madrid Protokolüne taraf olan ülkelerden en az birinde yurt dışı tescilinin bulunması zorunludur. Markanın Türkiye'deki tescil tarihi, yurt dışındaki tescil tarihinden önce olmalıdır. Yani; önce yurt dışında doğmuş, sonra Türkiye'ye gelmiş bir marka Turquality kapsamına alınmaz. Markanın Türkiye'de doğup dünyaya açılması esastır.

Markanın yerli veya yabancı bir kelime olmasından ziyade, Türk malı imajına zarar verecek ifadeler içermemesi esastır. 

Önemli İstisna:

Mevzuat, ihracat performansı çok yüksek olan şirketlere marka tescilinde "1 yıl bekleme" kuralında önemli bir ayrıcalık tanımıştır. Başvuru tarihinden önceki son 1 yıl içerisinde 10.000.000 ABD Doları ve üzeri ihracat yapmış olan şirketlerde, tescillerin "en az 1 yıl önce alınmış olması" şartı aranmaz. Tescil belgesine (önce yurt içi daha sonra yurt dışı)  sahip olmak yine zorunludur, sadece süre şartı kalkar.

Marka ve Turquality Programı Kapsamında Hangi Desteklerden Yararlanabilirsiniz?

Turquality ve Marka programlarında, 5973 sayılı Karar'ın diğer maddelerindeki (örn. Madde 11 Birim Kira Desteği) kalem bazlı limitler uygulanmaz. Bunun yerine, firma tüm bu harcamaları aşağıdaki "Yıllık Toplam Limit" dâhilinde gerçekleştirir. 2026 yılı için belirlenen yıllık toplam destek üst limitleri şöyledir:

• TURQUALITY® Destek Programı: Yıllık 493.271.347 TL

• Marka Destek Programı: Yıllık 246.634.310 TL

• Destek Oranı: Tüm harcamalar için temel destek oranı  %50'dir.

Ancak, 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar ve ilgili Genelge hükümleri doğrultusunda, firmanın faaliyet gösterdiği ülke ve sektörün niteliğine göre bu oranın %70 veya %75 seviyesine kadar çıkarılması mümkündür. Destek oranının %50'nin üzerine çıkabildiği durumlar şunlardır:

Hedef Ülke İlave Desteği (+20 Puan): Bakanlık tarafından her yıl belirlenen ve Bakanlığın resmi internet sitesinde yayımlanan Hedef Ülkeler Listesinde yer alan ülkelere yönelik giderler için temel destek oranına 20 puan ilave edilir. Bu durumda destek oranı %70 olarak uygulanır.

Hedef Sektör İlave Desteği (+5 Puan): Eğer harcama yapılan ülke "Hedef Ülke" statüsündeyse ve firmanın faaliyet gösterdiği sektör de Bakanlıkça belirlenen Hedef Sektörler Listesinde yer alıyorsa, yukarıdaki 20 puana ek olarak 5 puan daha ilave edilir. Bu durumda destek oranı toplamda %75'e ulaşır. (%50 + %20 + %5).

A.Hedef Pazar Odaklı Destekler

Firmanın Bakanlıkça onaylanan her bir hedef pazarı için (ülke bazında) sağlanan desteklerdir. TURQUALITY® programında bu destekler her bir hedef pazar için 5 yıl süreyle verilirken, Marka programında firmanın programda kaldığı 4 yıl boyunca sağlanır.

1. Tanıtım ve Pazarlama Desteği: Destek kapsamındaki markalı ürünlerin yurt dışında tanıtımı için yapılan harcamalar desteklenir. TV, radyo, sinema, dijital reklamlar, basılı medya, sponsorluklar, açık hava reklamları (billboard), özel sergiler, defileler ve ürün lansmanları destek kapsamındadır. 

2. Market Giriş Bedelleri: Zincir marketlerin raflarına girmek için ödenen listeleme bedelleri (listing fee) ve raf kiralama giderleri de bu kapsamdadır.

3. Prodüksiyon: Tanıtım filmi veya görsellerinin prodüksiyon giderleri, yurt dışında yayınlandığının tevsik edilmesi şartıyla desteklenir.

4. Yurt Dışı Birim (Kira ve Temel Kurulum) Desteği: Hedef pazarlarda açılan mağaza, ofis, showroom, depo ve satış sonrası hizmet birimlerinin giderleri desteklenir.

5. Kira: Brüt kira giderleri, vergiler/harçlar ve emlak komisyonları dahil olmak üzere karşılanır.

6. Kurulum ve Dekorasyon: Birimin konsept mimari çalışmaları, zemin/duvar döşemeleri, raf sistemleri, tabela, güvenlik ve iklimlendirme sistemleri kurulum giderleri desteklenir,.

7. Depolama: Eşyanın saklama bedeline karşılık gelen depolama hizmet giderleri de destek kapsamındadır.

8. Fuar Katılım Desteği: Yurt dışında düzenlenen fuarlara katılım giderleri (yer kirası, stant kurulumu, nakliye, ulaşım vb.) ve fuar esnasında yapılan tanıtım harcamaları desteklenir.

9. Pazar Araştırması ve Rapor Desteği: Hedef pazarlara yönelik rakip analizi, fiyat araştırması, müşteri memnuniyeti, imaj ve algı çalışmaları gibi pazar araştırması raporlarına ilişkin giderler desteklenir.

B. Kurumsal Altyapı ve İstihdam Destekleri

Firmanın küresel rekabetçiliğini artırmak ve kurumsallaşmasını sağlamak amacıyla verilen desteklerdir. TURQUALITY® programında bu destekler ilk 5 yıllık dönem için verilir.

1) İstihdam Desteği: Markalı ürünlerin tasarımı ve geliştirilmesi için istihdam edilen Moda/Endüstriyel Ürün Tasarımcısı ve Mühendis giderleri desteklenir. Aynı anda en fazla 10 kişi için brüt maaş desteği sağlanır.

2) Danışmanlık Desteği: Firmanın stratejik, operasyonel ve teknolojik yetkinliklerini artırmak üzere alacağı yönetim danışmanlığı giderleri desteklenir.

    ◦ Kapsam: Strateji, operasyon, organizasyon, teknoloji (bilişim danışmanlığı dahil) ve pazarlama alanlarındaki danışmanlıklar. Yazılım lisansları ve bakım giderleri de (bilişim danışmanlığı kapsamında) desteklenmektedir.

C. Sınai Mülkiyet ve Belgelendirme Destekleri:

1. Patent, Marka Tescil ve Koruma Desteği: Markanın yurt dışında tescil ettirilmesi (marka, patent, faydalı model, endüstriyel tasarım), tescilin yenilenmesi ve korunması (hukuki danışmanlık ve avukatlık giderleri) desteklenir.

   
   

2. Pazara Giriş Belgeleri, Ruhsatlandırma ve Klinik Testler:

    ◦ İhracat yapılan pazarlarda zorunlu olan veya avantaj sağlayan kalite ve çevre belgeleri, test/analiz raporları desteklenir.

    ◦ İlaç sektöründeki firmalar için ruhsatlandırma, biyoeşdeğerlilik ve klinik test çalışmaları da destek kapsamındadır.

D. Franchise Desteği

Franchise desteği, 5973 sayılı Karar’ın 17. Maddesi (Marka ve TURQUALITY® desteği) ve Genelge’nin 8. Maddesi (Franchise desteği) ile düzenlenmiştir. Buna göre, Bakanlıkça onaylanan hedef pazarlarda, franchising sistemi ile faaliyete geçirilecek mağazalar için aşağıdaki giderler desteklenir:

Brüt Kira Giderleri: Mağazanın brüt kirası (zorunlu vergiler dahil) desteklenir.

Kurulum ve Dekorasyon: Mağazanın konsept mimari çalışmaları ile kurulum ve dekorasyonuna ilişkin harcamalar karşılanır. Tabela, kepenk, güvenlik/alarm sistemleri, zemin ve duvar döşemeleri, kartonpiyer, boya/badana, ışıklandırma, sabit havalandırma, raf, dolap, vitrin ve montaj işçilik giderleri bu kapsama dahildir.

Yararlanma Şartları: Bir mağazanın franchise desteğinden yararlanabilmesi için mevzuatta belirtilen şu şartları sağlaması zorunludur:

Organik Bağ Kısıtı: Franchise veren taraf (destek kapsamındaki şirket), mağazayı kiraya veren mülk sahibi ve franchise alan (işletmeci) taraf arasında "ilişkili kişi" (organik bağ) ilişkisi bulunmamalıdır.

Monobrand (Tek Marka) Kuralı: Mağazanın, yalnızca destek kapsamındaki markanın ürünlerini sattığı ve o markanın tanıtımının yapıldığı bir konsept ile kurgulanması gerekir. Başka markaların ürünlerinin satıldığı karma mağazalar desteklenmez.

Konut Yasağı: Kiralanan yerin konut olarak kullanılmaması gerekir.

E. Kurumsal Gelişim ve Yol Haritası Desteği

Programa kabul edilen her firmanın, Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir danışmanlık firması ile çalışarak bir "Gelişim Yol Haritası" hazırlatması zorunludur. Bu çalışma, firmanın önündeki 5 yıllık stratejik planını, hedeflerini ve bütçesini içerir.

• Gelişim yol haritası onaylanmadan firmaya herhangi bir ödeme yapılmaz.

• Yol haritasının hazırlanması için yapılan danışmanlık harcaması 2026 yılı için 11.836.111 TL'lik limit dahilinde desteklenir.

• Firmalar, 5 yıllık destek süresi sonunda yol haritalarını güncellemek zorundadır.

Marka ve Turquality programları, Türk firmalarının uluslararası arenada yalnızca bir "ihracatçı" olarak değil, oyun kurucu bir "marka" olarak var olabilmeleri için tasarlanmış dünyanın ilk ve tek devlet destekli markalaşma programıdır. Bu programın yurt dışında markasını güçlendirmek isteyen firmalar için önemi, sağladığı finansal kaynağın büyüklüğünün ötesinde, firmalara kazandırdığı stratejik vizyon ve kurumsal altyapı disiplininde yatmaktadır.

Turquality yolculuğu, sadece bürokratik başvuru süreçlerini yönetmek değil; şirketin genetiğini küresel rekabete uyarlayan stratejik bir dönüşüm hamlesidir. ODS Danışmanlık olarak bu dönüşümün parçası olabildiğimiz için çok mutluyuz. Denetime hazırladığımız firmalarımızın tamamı Marka ve/veya Turquality programına kabul edildi. %100 başarıyla devam ettiğimiz bu hizmetimiz kapsamında; markanızın yurt dışında konumlandırılmasından kurumsal altyapınızın dijitalleşmesine kadar tüm süreci tek bir çatı altında yöneten bütünsel bir stratejiye sahip olursunuz. ODS olarak teşhisi koyduktan sonra kenara çekilmiyor; ihracat hedeflerinizi kârlılığa dönüştürecek projeleri sizinle birlikte yürütüyor ve kurduğumuz sistemin sürdürülebilirliğini takip ediyoruz. Gerçek başarının, sadece rapor sunan masa başı danışmanlıkla değil; yatırım kararlarından operasyonel süreçlere kadar risk paylaşan, plan yapan ve sahada bizzat uygulayan bir ortaklıkla mümkün olduğuna inanıyoruz. Eğer siz de Turquality’yi bir 'dosya süreci' olmaktan çıkarıp, firmanızı global bir oyuncuya dönüştürecek canlı bir mekanizma haline getirmek istiyorsanız, hemen Turquality uzmanlarımızdan bir görüşme talep edebilirsiniz. Bu süreçte yanınızda olmaktan memnuniyet duyarız.